Dian Fossey is de vrouw die berggorilla’s redde van uitsterving. Haar naam is onlosmakelijk verbonden met de Virunga-vulkanen, waar zij van 1967 tot 1985 werkte aan het onderzoeken en beschermen van de wilde gorilla’s in het grensgebied van Rwanda, Oeganda en de Democratische Republiek Congo. Haar leven, haar wetenschappelijke bijdragen en haar tragische dood zijn het onderwerp van het wereldberoemde boek en de film Gorillas in the Mist.

Vroege leven en roeping

Dian Fossey werd geboren op 16 januari 1932 in San Francisco, Californië. Als kind had zij al een diepe passie voor dieren, maar haar eerste carrièrepad leidde haar naar de ergotherapie. Pas in 1963, op een bezoek aan Afrika en de Virunga-vulkanen, ontmoette zij de beroemde paleoantropoloog Louis Leakey, die haar later aanmoedigde om langdurig veldonderzoek te doen naar gorilla’s — een onderzoek waarvoor hij haar persoonlijk rekruteerde.

Het Karisoke Research Center

In 1967 vestigde Fossey haar onderzoeksstation, het Karisoke Research Center, in het grensgebied van Rwanda. Zij verbleef in primitieve omstandigheden op meer dan 3.000 meter hoogte in het mistige bergwoud en besteedde jaren aan het habitueren van gorillafamilies zodat zij konden worden bestudeerd zonder de dieren te verstoren. Haar methode van langdurige directe observatie was revolutionair en leidde tot een ongekende kennis van gorilla sociaal gedrag, communicatie en familiestructuren.

Wetenschappelijke bijdragen

Fossey onderscheidde individuele gorilla’s door hun unieke neuzenrilpatronen — een techniek die tot op heden wordt gebruikt. Zij documenteerde gedragingen zoals rouwen, spelen, leiderschap en agressie die het gorilla als soort menselijker maakten voor een groot publiek. Haar onderzoek toonde ook aan dat gorilla’s geen agressieve wezens zijn maar inherent vreedzame dieren die alleen in verdediging van hun familie reageren.

Strijd tegen stroperij

Naast haar wetenschappelijk werk werd Fossey een vehemente bestrijdster van gorilla-stroperij. Zij vernielde strikken, confronteerde stropers en voerde campagne voor strengere wetgeving. Haar radicale aanpak maakte haar tot een omstreden figuur maar redde aantoonbaar vele gorilla’s het leven. Zij geloofde in wat zij active conservation noemde — actieve bescherming, niet alleen observatie.

Haar dood en erfenis

Op 26 december 1985 werd Dian Fossey dood gevonden in haar kamp op Karisoke, vermoord door een tot op heden onbekende dader. Zij werd begraven naast Digit, de gorilla die zij het meest had gehouden en wiens dood door stropers haar had gebroken. Haar grafplaats op Karisoke in Rwanda is een pelgrimsplaats voor gorilla beschermers en wildlife liefhebbers wereldwijd.

Het werk van Fossey wordt voortgezet door de Dian Fossey Gorilla Fund International, die vandaag de dag actief is in Rwanda en de DRC en het voortbestaan van de berggorilla ondersteunt. Mede dankzij haar erfenis is de populatie berggorilla’s in de afgelopen veertig jaar gegroeid van circa 250 tot meer dan 1.000 individuen.

Fossey en uw gorilla trekking

Wanneer u gorilla trekking ervaart in de Virunga-regio of in Bwindi, betreedt u het terrein dat Dian Fossey haar leven gaf. De gorilla’s die u ziet zijn de nakomelingen van de families die zij onderzocht. De habituatiemethoden die uw gidsen gebruiken zijn gestoeld op haar pionierswerk. Een gorilla safari is dan ook niet alleen een wildlife-avontuur — het is een eerbetoon aan haar visie en opoffering.